مریم موسوی-ورودی89

این مطلب اشاره ای به حضور چند سال گذشته تری برت هنر شناس مشهور آمریکایی در ایران دارد، در جلسه ای که در موزه ی هنرهای معاصر در تهران برگزار شد، تری برت با نشان دادن یک عکس، و استفاده های مختلف از آن عکس به ساده ترین زبان ممکن توانست به همه نشان بدهد که (معانی نهفته در یک تصویر فقط آنهایی نیست که مد نظر عکاس است) و بیان کرد که هر عکس روایت یا روایاتی دارد. داستان این عکس از این قرار بود :

این عکس بحث بر انگیز عکسی بود از یک عکاس فرانسوی که برای یکی از مجلات زرد گرفته شده بود. عکسی که زن و مردی را در حال نوشیدن مشروب نشان می داد ، عکس در اصل برای مقاله ای در مورد کافه های پاریس گرفته شده بود ، همین عکس را بدون اجازه ی عکاس در مطلبی راجع به روسپی گری در پاریس گذاشته بودند ، در مورد سوم استفاده از همین عکس ، آن را در مقاله ای راجع به مضرات الکل به کار برده بودند و در نهایت در نمایشگاهی از عکسهای هنری هم عکس مورد نظر را به نمایش گذاشته بودند.

این نمایش شاید کمتر از یک ربع ساعتی تری برت ، به همه ی ما نشان داد که عکسها گاهی حرفهایی دارند که باید آنها را شنید و دید. و این شنیدن و دیدن حرفهای یک عکس، نیاز به مهارتی دارد که تری برت آن را در کتاب نقد عکسش ارائه کرده است، کتابی در قطع نرمال – چیزی که ما در ایران میبینیم – با یک طرح روی جلد خیلی ساده ، چیزی که به هیچ عنوان ، هیچ شباهتی با طرح جلد یا بهتر است بگویم طرحهای روی جلد کتاب اصلی تری برت ندارد، کتاب اصلی تری برت با عنوان :
criticizing photographs
بر مبنای هر تجدید چاپ ، یک طرح روی جلد خاص آن تجدید چاپ گذاشته و بیشتر از عکس استفاده کرده است، چیزی که به هیچ عنوان در برگردان این کتاب 300 صفحه ای در ایران نمیبینیم.
کتاب خیلی زود به چاپ شانزدهم خود رسیده و این نشان میدهد که کتاب نقد عکس و کتابهایی مثل این کتاب ، در فضای عکاسی ایران بسیار مورد توجه است.
تری برت با ارائه ی نظریه های خود در مورد نقد عکس، بیان میکند که خود منتقد باید به یک ایدئولوژی و جهان بینی رسیده باشد تا توان نقد یک عکس را داشته باشد، و به همان اندازه که یک عکس میتواند راوی فرهنگ و دیدگاهی باشد، خود منتقد هم از زاویه دید یک فرهنگ یا ایدئولوژی عکس را مورد نقد و بررسی قرار میدهد، اشاره برت به منابع اطلاعاتی درونی و بیرونی یک عکس هم نشان میدهد که ممکن است دو منتقد که در شرایط کاملا متفاوتی از یکدیگر زندگی میکنند، و دارای جهان بینی های متفاوتی هستند، در باره ی یک عکس واحد، نظرات و انتقادات متفاوتی داشته باشند، یا حتی هر کدامشان به یکی از منابع اطلاعاتی درونی یا بیرونی عکس بیشتر از دیگری بپردازند.

 برت میگوید که : هر عکس میتواند برانگیزاننده ی چندین و چند تفسیر و رای مختلف و حتی متضاد باشد، و اصلن مهمترین حرف کتاب نقد عکس این است که بدانیم ، هدف تفسیر یک عکس دست یافتن به یک تفسیر واحد و یگانه و هم جنس نیست.

کتاب تری برت، در هشت فصل به روشهای مختلف مواجهه با یک عکس میپردازد و سعی در این دارد که ذهن پر از اطلاعات منتقد را نظم بخشیده و او را در یک نقد چند مرحله ای بصورت گام به گام همراهی کند، تا در نهایت نقدی منسجم و بر مبنای اصول و قواعد و به دور از نظرات بی پایه و اساس و بی دلیل ارائه شود.

دسته بندی عکسها ، یکی از روشهاییست که تری برت در همان ابتدای کتابش به آن اشاره کرده و معتقد است که قرار دادن عکسها در دسته بندیهای مشخصشان ما را در رسیدن به نقدی روان یاری خواهد کرد. حتی در فصل هشتم کتاب برت به بیان ایده هایی برای نحوه نگاه کردن و یادداشت برداشتن بر عکس هم میپردازد و سعی در آن دارد که منتقد را برای حرفه ای شدن و حرفه ای برخورد کردن اموزش دهد.
حضور کتاب نقد عکس و کتابهایی از این دست، در فضای هنری ایران بسیار لازم و واجب دیده میشود، زیرا تعریف و تعبیر هنرمندان ایرانی برای انجام یک اثر هنری "خوشم آمد" است نه دلیل و برهان، این کتاب می تواند تاثیری بر هنر خوشمان آمدی ایران بگذارد تا کمی هم بدنبال دلیل و برهان بگردد.