باشگاه نقد عکس دانشگاه هنر اصفهان

انسان است... باداشتن تجربه ­هایی متفاوت از حضور انسانیش درزمین... وشایدجنگ تلخ­ترین تجربه ها                    

دومینو، نمایشگاهی باعکس­هایی متفاوت همان اتفاق نابی است که در این آشفته روزهای عکاسی آدمی را به تأمل وامی­دارد. چه برای آن­هایی که جنگ تجربه­ی هرروزشان بود، چه برای نسل سوم پس ازجنگ و یا حتی آن­هایی که جنگ رافقط شنیده­اند، دومینو روایتی نو خواهد بود. تصور نمایشگاه عکس­هایی درباره­ی جنگ، درنگاه اول عکس­هایی تأسف بار از دردهای انسانی ومصیبت­ها خواهد بود. اما درواقع عکس­های پیش رو عکس­های جنگ نیستند، بلکه بازسازی معاصرموقعیت­های انسانی هستندکه همزمان باجنگ پدید می­آیند. هرعکس همچون قطعه­های دومینو یکی پس از دیگری از منظرچشمان ماعبورمی­کنند و با نمایش هرکدام مفهومی درذهن شکل می­گیرد تا با رسیدن به عکس پایانی این پازل معنایی درک می­شود.                                                                                                                         

عکس اول... تصویر خانم­هایی درآشپزخانه... هراسان... دختربچه­ای درپیشزمینه با مشت گره­کرده... برچسب­های ضربدر روی شیشه­ی آشپزخانه درپسزمینه... نشانه­هایی معنادار در کنار هم آمده­اند تا اولین عکس­العمل­ها نسبت به جنگ را روایت کنند. درعکس دوم... مرد دلال آثارهنری که دراین بحبوحه فرصت را غنیمت شمرده و به تجارتی ناهنجار و البته سودمند روی آورده است. این را دلارهای روی میز، آثارهنری بسته­بندی­شده­ی پشت سرش،کراوات، روزنامه و سیگاردر دستش می­گوید. از نگاه پرسودایش رضایتمندی ههویداست.                                                                                         

روایت­ها معاصرند... زبان عکس­ها زنده است... گویی درجایی نامشخص از ذهن سیالمان آن­هارا تجربه کرده­ایم،دیده­ایم. این عکس­ها بدون نشانه­ها، بی­معنی می­نمود.                                                                                                 

مردی میانسال باچهره­ای انقلابی نشسته برصندلی مغازه­ای که به کافی­شاپ­های امروزی می­ماند... نگاه ملتهبش به پیشزمینه، جایی که دخترش(پشت به دوربین) با لباس مدرسه ایستاده است. هواپیمای اسباب بازی به دست گرفته... شاید به این معنا که پدرخلبانش بعدازسفرکاری طولانی مدت برگشته و سوغاتی دخترش را فراموش نکرده است. آنچه از عکس خوانده می­شود نگاه پرسشگرجوان پشت پیشخوان است... فردا چه خواهدشد...؟؟                                                                  

عکس پایانی... مردی پا به سن گذاشته در ناکجاآباد... جایی میان زمین و هوا... فضای غبارآلود... بوی دود... سوزاندن خورده باقیمانده­های زندگیش... گویی سوزاندن خاطرات ... خاطرات انسان­هایی که تا دیروز همسفره­اش بودند... سپردن یادشان به باد. پایان راه...                                                                                                                                      

اگر به جای این عکس پیرمردی را می­دیدیم نشسته روی چمدان، باساک­هایی انباشته درکنارش، درکنارجاده­ای بی  ­سرانجام... تاچه حد می­توانست موفق باشد؟                                                                                                

نکته­ی قابل توجه وجه دوگانگی است که دراجزای ترکیب نمایان است. صحبت ازجنگ است... اما بعضی نشانه­ها معاصرند... ماشین وانت بار پلاک تهران 55...کوله پشتی صورتی دختربچه­ای با یونیفورم مدارس امروزی... و البته عکس باربی روی کوله...! فرهنگ لغات انگلیسی چاپ 2013... تبلت... حضور نشانه­های معاصر درکنارغسالخانه­ی سنتی... تلویزیون 14اینچ سیاه و سفید.. استفاده­ی هوشمندانه از ابزار و ادوات امروزی هر یک جنبه­ای نمادین یافته است.      

این تقابل چگونه قابل توجیه است؟گذشته... معاصر... گویی گذشته همین امروز ماست...گذشته درکنار آینده روایت می­شود. گویی جنگ درهمین لحظه جاریست... راویان ازآینده می­آیند.... .                                                              

اگر به جای این اشیا ازهمان وسایل مورد استفاده­ی مردم سی سال پیش استفاده می­شد، عکس­ها تنها یادآوری خاطرات بود، آن هم برای کسی که آن دوران را از نزدیک تجربه کرده باشد. اما این استفاده­ی آگاهانه، به برداشت ما از آثارجهت می­دهد. جهتی که هم راستا بانیت مؤلف است. بازسازی موقعیت­های انسانی کمتردیده شده در زمان جنگ. بازسازی ترس­های گذشته و ترس از آینده­ی پیش رو. این شیوه­ی عکاسی ما را به تماشای دقیق عکس­ها دعوت می­کند. 

وقتی عکس­های دومینو را درکنار عکس­های نمایشگاه به روایت یک شاهد عینی (آزاده اخلاقی) می­بینم مقابله­ی وجه طبیعی بودن و تصنع را می­بینم. درعکس­های آزاده اخلاقی تصنعی بودن حالت بازیگران و حتی ژستی که خود هنرمند درعکس­ها به خود گرفته است آدمی را از حس تأسف­بار حادثه­ی درحال وقوع دور می­کند. درست است که شیوه­ی عکاسی ، عکاسی صحنه­آرایی­شده است اما همین صحنه­آرایی­ها باید باورپذیر باشند. این درحالی است که بازیگران دومینو در هر فریم درجایی مشخص و با وظایفی تعریف شده قرار گرفته­اند.                                 

ساختار ترکیب مستحکم است. مجموعه­ی عکس­ها همچون دانه­های زنجیر به هم متصل­اند. جای خالیشان را نمی­توان پرکرد. هرکدام که نباشند، معنا گسیخته می­شود. ترتیب قرارگیری عکس­ها بسیار مهم است، زیراهر یک سهمی در روایت دارند. عکس­هایی با قطع مربع 80*80 سانتی­متر، قاب شده بر دیوار باحاشیه­ای مشکی، گویی از دل تاریکی­ها برآمده­اند. عکس­ها بدون عنوان­اند، اما این لطمه­ای به دریافت مفهوم آثار نمی­زند، چراکه معنا در این مجموعه با کنار هم قرارگرفتن عکس­ها قابل دریافت است.

آنچه قابل توجه می­نماید نحوه­ی بکارگیری رسانه­ی عکاسی توسط این دو هنرمنداست. چگونگی استفاده از عناصر درترکیب از توانایی فنی عکاسان و اعتقادراسخی که به شیوه­ی عکاسیشان دارند خبر می­دهد. آن­ها با شناخت بنیادین شیوه­ی مورد استفاده­شان و به­کارگیری المان­های مورد نیاز به شیوه­ی صحنه­پردازی­شده دست به باسازی زدند و آنچه در ذهن داشتند به نمود عینیش بدل ساختند.                                                                                                                    

لینک عکس های مجموعه "دومینو" :

http://silkroadartgallery.com/?ali-and-ramyar